Over geluk

18 maart 2011

Ik interviewde een Tibetaanse Lama en een Bulgaarse iconenschilderes op een en dezelfde dag.* Het gesprek met de Lama vond plaats in Amersfoort, in een groot huis met een prachtige tuin. Ik had pas de avond daarvoor gehoord dat ik dit interview ging doen, dus ik had me tot diep in de nacht in zijn leven en leer verdiept. De Lama was relatief jong, maar twee jaar ouder dan ikzelf, en toch heel wijs, zo ontdekte ik.
Toen ik het huis binnenkwam keek hij me stralend aan. Hij wilde mij een hand geven, terwijl ik juist op z’n Tibetaans voor hem wilde buigen. Dat werden dus een buiging en een hand tegelijk. ‘Thank you,’ zei hij, nog steeds stralend. Hij schonk thee voor me in en we begonnen te praten. Ik maakte aantekeningen, wat nog niet meeviel – en dat lag niet aan zijn Tibetaanse Engels. Normaal gesproken kun je tijdens een interview af en toe wat steekwoorden en belangrijke zinnen opschrijven, maar die methode bleek niet op te gaan voor een Lama. Alles wat hij zei, was namelijk de moeite waard om op te schrijven. Hij sprak geen woord te veel en elke uitspraak was zo goed doordacht dat je er een wandtegel van had kunnen maken. Als ik vroeg of hij zo’n zin nog eens wilde herhalen, was hij hem vaak alweer vergeten. Ik weet het niet meer, lachte hij dan.
‘Happiness is just a decision,’ was een van die uitspraken. En: ‘When you love, you don’t loose anything.’ Liefde ging over jezelf, zei hij, niet over de ander. In dat besef schuilde het geluk. Op de vraag of hij dan alleen maar geluk om zich heen zag, omdat hij nu eenmaal die beslissing had gemaakt, zei hij: ‘Yes, yes, yes, yes, yes.’ Hij dacht nog even na en zei toen: ‘Yes, yes, yes.’
Na dit gesprek reisde ik met spoed terug naar Amsterdam, om om 14.00 uur Nederlandse tijd achter mijn laptop aan te schuiven voor mijn Skype-gesprek met de Bulgaarse kunstenares. Zij had een warme stem met een schitterend accent. Van tevoren had ze haar zorgen geuit over haar gebrekkige Engels, maar vergeleken bij de Lama was zij een native speaker. Net als hij was ze diep gelovig, maar wel op een andere manier. Toen ik haar vroeg waarom de personen op haar iconen soms een wat droevige uitstraling hadden, zei ze: ‘Man is not born for happiness only. Not at all I think. Human life is something very serious.’ Ik zei dat de Tibetaanse Lama die ochtend iets heel anders had verkondigd. Ze lachte en zei dat dat hij wel een punt had. Ze dacht even na over haar eigen definitie van geluk. Toen zei ze: ‘When you release yourself from thoughts and feelings which torture the soul, then you can discover your inner happiness. Beyond the forrest of the passions like jealousy and hate, you can find a very beautiful, green field, sunny and warm. There you can stay and contemplate.’

* Beide interviews verschijnen later dit jaar in Happinez.